در مرور تاریخچه سرزمین پهناور ایران که همواره پل ارتباطی میان شرق و غرب بوده و زمانی تمدن­های فلات آسیا را به سرزمین­های کوهستانی و جلگه­ای اروپای امروزی و بین­النحرین متصل می­نموده، یکی از نکاتی که بسیار حائز اهمیت بوده، آیین، کیش و یا به تعبیر امروزی مذهب است. به گونه­ای که از زمان تشکیل نخستین دولت منسجم توسط هخامنشیان تا به امروز، همواره مذهب و مذهبیون از مولفه­های اصلی شکل­دهی نظام­های اجتماعی محسوب می­شده­اند.

آنچه مذهب در دل تاریخ ایران به جای گذاشته، علاوه بر اعتقادات و روحیات ویژه­ای که در عالم روحانی تجلی می­یافته، بناها و ساخته­هایی است که گاه در دل شهرها یا مجاور آنها همچون معابد و نیایشگاه­های آب و آتش و یا به گونه­ای منفک و جدا در بلندای کوه­ها همچون دخمه­های آیین زرتشت بنا نهاده می­شدند.

دامنه و گستردگی تنوع این بناها هم، از تندیس­های کوچکی که تصویرگر مفاهیم خاص مذهبی بوده و یا گوردخمه­ها و استودان­های کوچک گرفته تا معابد بزرگی همچون آتشکده­ها متغیر هستند.

در این میان، دشتی که امروز کازرون می­نامیم نیز همچون بسیاری دیگر از نقاط ایران­زمین، دارای برجستگی­های متعدد باستانی به ویژه بناهای مذهبی پیش از اسلام و پس از آن است که خواه در بنا و خواه در روح دمیده شده در کالبد آنها تجلی یافته­اند.

اهمیت این سرزمین به خصوص در میان ساسانیان و دقیقاً پس از نبردها و فتوحات متعدد شاپور و بنا نهادن شهر زیبای بیشاپور در میان نیاکان ما بیشتر شد. در همان دوران (ساسانیان) و به موازات افزایش قدرت موبدان و مذهبیون در دستگاه دولتی علاوه بر افزایش نقش آنها بر زندگی مردم، آثار بیشتری نیز در قلمرو ایران به مذهب اختصاص داده و پدید آورده شد. به نحوی که به عنوان مثال تنها در منطقه­ی کازرون امروزی، علاوه بر بزرگترین کتیبه­ی پهلوی که حاوی متنی مذهبی و مربوط به تعالیم زرتشت می­باشد و معبد زیبا و باشکوه آناهیتا، آتشکده­های متعددی را پدید آوردند که امروزه بقایای برخی از آنها همچون آتشکده جره(گره)، آتشکده کازرون و آتشکده بیشاپور همچنان برجای مانده است.

آتشکده یا چارطاقی جره که اکنون فاقد هرگونه حصار و حفاظت فیزیکی است دارای...

مدتي پيش همراه با دوست عزيزم نويد شكروي براي تهيه‌ي تصاويري از كاروانسراي «ميان‌كتل» به اين بناي تاريخي و گمنام كازرون رفتيم. مدتي است نويد تحقيقاتي را در مورد بنا و پيشينه‌ي تاريخي اين كارونسرا انجام مي‌دهد. آنچه كه در ادامه مي‌آيد متني است كه ايشان براي معرفي «كاروانسراي ميان‌كتل» در اين وبلاگ ارائه دادند:

در 35كيلومتري شهرستان كازرون و در منطقه «دشت‌برم» پس از ورود به روستايي با همين نام و حركت به سوي «كتل‌پيرزن» با طي مسافتي حدوداً 5كيلومتر به بقاياي كاروانسرايي زيبا به نام «ميان‌كتل» مي‌رسيم كه در بين مردم به كاروانسراي «شاه‌عباسي» نيز معروف است. اين بنا از بقاياي آثار دوره‌ي...

در چند يادداشت گذشته كه به معرفي نقاط گردشگري و تاريخي شهرستان كازرون پرداخته بودم، همواره تلاش مي‌كردم تا آدرس مكان‌ها را به گونه‌اي ارائه كنم كه علاقه‌مندان بتوانند با كمترين مشكل به آنها دسترسي داشته باشند. اما هيچ‌گاه، حداقل، رضايت كامل خودم را در پي نداشت. تا اينكه امروز برنامه‌ي google earth بدستم رسيد و توانستم يك سري تصوير هوايي از شهرستان كازرون تهيه كنم. قبلاً دوستان توضيحاتي در مورد امكانات اين برنامه داده بودند اما واقعاً هيچ‌گاه فكر نمي‌كردم google earth تا اين اندازه قوي كار كند. به هر حال استفاده از آن را به همه‌ي شما توصيه مي‌كنم. چهار تصوير هوايي از كازرون كه در يكي از آنها نقاط پيشتر معرفي شده در اين وبلاگ را مشخص كرده‌ام به حضورتان تقديم مي‌كنم. براي ديدن همه‌ي تصاوير بر روي ادامه‌ي مطلب كليك نماييد.

روستاي دوان در دوازده كيلومتري شمال كازرون و در دامنه‌ي كوهي از رشته كوه‌هاي زاگرس قرار دارد. آب و هواي معتدل، وجود تاكستان‌هاي بسيار و گويش كهن فارسي از ويژگي‌هاي اين روستاست. پيرامون قدمت تاريخي اين روستا (چه پيش از اسلام و به خصوص در زمان ساسانيان و چه پس از آن) مقالات زيادي ارائه شده است. وجود گورستان‌هاي متعدد، ته ستون‌ها، يك بناي احتمالاً ساساني در داخل روستا، كتيبه‌هايي به خط كوفي و قلعه‌ي دختر اين روستا جزء اسناد تاريخي آن محسوب مي‌شوند. تقريباً در اكثر كتاب‌هايي كه پيرامون جغرافيا و تاريخ كلي شهرستان كازرون منتشر شده نامي از اين روستا آمده است. كتاب "فرهنگ گويش دواني" تاليف عبدالنبي سلامي (نشرآثار) و مقاله‌ي "كتيبه‌هاي كوفي كازرون" نوشته عماالدين شيخ‌الحكمايي، در كتاب كازرونيه (دفتر اول) ـ نشر كازرونيه، از منابعي هستند كه به طور خاص به فرهنگ و تاريخ روستاي دوان پرداخته‌اند.

بنايي كه كمتر در متون منتشر شده از آن نام برده شده و حتي

شهر كازرون در دشتي ميان دو رشته كوه،‌ كه يكي در سمت شمال و ديگري جنوب منطقه واقع شده‌اند قرار دارد. اهالي كازرون رشته كوه شمالي را "كوه بالا" و رشته كوه جنوبي را "كوه پايين" مي‌نامند. در هر دو رشته كوه بنا به موقعيت‌هاي خاص جغرافيايي مناظر طبيعي بسيار زيبايي ديده مي‌شود. به عنوان مثال در دامنه‌ي رشته كوه شمالي "حوض بيدمشك" و در رشته كوه جنوبي "دره‌ي اوسودوك" و راه دسترسي به روستاي پوسكان كه همگي در اين وبلاگ نيز معرفي شده‌اند واقع شده است. منطقه‌اي را كه در اين يادداشت معرفي مي‌كنم مربوط به بلندترين ارتفاع رشته كوه جنوبي شهر كازرون است. اگر از شهرستان كازرون ...

همیشه چهره‌های آشنا، صداهای آشنا، تصاویر آشنا و یا حتی رنگ‌های آشنا، صمیمتی خاص و احساس آرامش شگفت‌انگیزی را به مخاطب تقدیم می‌کنند. ممکن است سال‌ها از صمیمی‌ترین دوستان خود دور بوده باشید و یکباره با شنیدن ریتم خاصی از صدای وی تمامی خاطرات شیرین و لحظات دوست‌داشتنی که با یکدیگر داشته‌اید را به خاطر بیاورید و یا ممکن است پس از مدت‌ها غوطه‌وری در روزمرگی بطور تصادفی از کوچه‌ای که شبیه کوچه‌ی كودكيتان است عبور کنید و صدای آهنگی که از رادیو پخش می‌شود شما را به ابتدای کودکیتان و پاهای برهنه‌ای که با آنها تقریباً تمام کوچه پس کوچه‌های محله‌تان را گشته‌اید ببرد. یکی از عناصری که حجم عظیمی از خاطرات را می‌تواند بخاطرمان بیاورد «بو» يا همان رايحه است. ایرانیانی که سال‌ها از وطن دور بوده‌اند همواره از بوی خاص وطن یاد می‌کنند و یا بوی خاک نمناکی که برای اکثر ما یادآور روزهایی فراموش شده است.

در این میان مطمئناً برای کازرونی‌ها یکی از بوهای خاطره انگیز بوی بهار نارنج خیابان‌های کازرون است. عطری که همیشه ...

اگر از شهرستان کازرون به طرف منطقه‌ی تفرجگاهی دریاچه‌ی پریشان حرکت کنید، حدوداً 2 کیلومتر مانده به دوراهی که یک طرف آن به دریاچه ختم شده و طرف دیگر جاده‌ی جدید کازرون شیراز را پی می‌گیرد، در سمت راست شما و تقریباً در فاصله‌ی یک کیلومتری جاده بنایی چهارطاقی مربوط به دوره‌ی ساسانیان قرار دارد. بنای مذکور در سال 1318 و با شماره 331 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کاربری احتمالی بنا در زمان ساسانیان آتشکده بوده که با توجه به شواهد گوناگون، از جمله عدم تخریب آن در دوره‌های بعدی نظریات متعددی پیرامون کاربری آن مطرح می‌شود.

توضیحات بیشتر پیرامون این بنا را بصورت گزیده‌ای از مقاله‌ی «بنای کوچک عصر ساسانی در نزدیکی کازرون» ـ «ماکسیم سیرو» که در سال 1938 نوشته و در کتاب کازرونیه (مجموعه مقالات کازرونشناسی ـ دفتر اول ـ نشر کازرونیه ـ 1381) مجدداً به چاپ رسیده است می‌نویسم.

نقشه‌ی عمارت، بی‌نهایت ساده است: تالاری مربع که هر وجه آن با طاقی بیضی شکل ...

مدتی پیش که با دوستانم به دره‌ی «اوسودوک» (در اولین یادداشت همین وبلاگ توضیحات کاملی پیرامون این دره داده شده است) رفتیم، دوست راهنمایی که با ما آمده بود مسیر منتهی به روستای «پوسکان» را که از روی کوه می‌گذشت نشانم داد. مدت‌ها بود که دوست داشتم به این روستای تاریخی سری بزنم و مخصوصاً قلعه‌ی این روستا را که کتاب هم در مورد آن چاپ شده است از نزدیک ببینم. این بود که تصمیم گرفتم به پوسکان بروم. از کازرون حرکت کرده، پس از عبور از روستاهای «مهرنجان» و «مشتان» به «بوعلی» رسیدم. جاده‌ای را که به پشت تپه و مسیری که دوست راهنمایم در دره‌ی اوسودوک نشان داده بود پی گرفته و به روستایی به نام «علی‌آباد دوتو» رسیدم. از اهالی سراغ روستای پوسکان را گرفتم. تمامی آنها مسیری یکسان را در دل کوه نشان دادند ...

هیچوقت فکر نمی‌کردم که کازرون هم آبشاری به این زیبایی و بزرگی داشته باشد. صدای غرش آبی که از دل کوه‌ها و تپه‌های اطراف روستای حکیم‌باشی راه خود را باز کرده و سیلی محکمی به زمین می‌زند، توجه هر رهگذری را از چند صد متری هم جلب می‌کند.

آبشار فصلی روستای حکیم‌باشی کازرون که دبی آب خود را مدیون بارندگی‌های هر ساله‌ی این منطقه است، جریان اصلی خود را از آبان‌ماه شروع کرده و بسته به میزان بارندگی تا اردیبهشت ادامه می‌دهد. ارتفاع این آبشار حدوداً 25 متر بوده که احتمالاً سرچشمه‌های آن از منطقه‌ی ماهور است. حرکت سیل‌آسا و شدت جریان این آبشار (بخصوص در اواخر زمستان) که موجب به وجود آمدن حوضچه‌های بسیار زیبا و نادری در پایین دست خود شده است، بعلاوه‌ی ...

حوض بیدمشک در فاصله‌ی 4 کیلومتری شمال غربی شهرستان کازرون و در بین کوه‌ها و تپه‌هایی قرار گرفته که از نیمه‌ی دوم زمستان تا اواخر بهار سرسبزی چشم‌نوازی دارند. این حوض که در قسمت تفرجگاهی اصلی آن حدوداً 10 اصله درخت (که در میان آنها «بید» نیز وجود دارد)، یک چشمه که از دل کوه می‌تراود و در مسیر جریان آبی با دبی کم که از ارتفاعات بالاتر جاری شده قرار می‌گیرد و پس از عبور از پستی و بلندی‌هایی که در طی سالیان زیاد با توان خود در دل کوه و دشت‌های پایین‌تر به وجود آورده است، آرام آرام به زمین برمی‌گردد و یک حوضچه که اکنون به نی‌زاری تبدیل شده که حتی گاه از چشم گردشگران نیز پنهان می‌ماند، تشکیل شده است. درختان این مکان زیبا در تابستانِ گرم کازرون که تمامی سبزه‌های بهاری خشک شده‌اند، سبز است و گردشگرانی که پس از طی مسافت 4 کیلومتری و مشاهده‌ی سطح وسیعی از علف‌های خشک شده به یکباره به این فضای سبز و زیبا می‌رسند، خستگی احتمالی ناشی از پیاده‌روی را فراموش کرده و دل به محیط سبز و آرام بیدمشک می‌دهند.

امروز به همراه یکی از دوستانم برای چندمین بار به این مکان رفتیم. اما برخلاف دفعات گذشته این‌ بار علاوه بر استفاده از محیط آرام این فضا، به بررسی دقیقتر آن نیز پرداختیم. چند روز پیش در کتاب «کازرونیه» ...